• Anasayfa
• G�ndem
• Ekonomi
• Spor
• Bilim-Teknoloji
• Sa�l�k
• K�lt�r-Sanat
• Ya�am
• Hava Yol Kesinti

Reklam

HABER ARA

-- T�m Kategoriler -- G�ndem Ekonomi Spor Bilim-Teknoloji Sa�l�k K�lt�r-Sanat Ya�am Hava Yol Kesinti Geli�mi� Arama

B�Z� TAK�P ED�N

 

ANKET

T�m Anketler

4G ihalesine 1 ay kalm��ken, d�n ak�am T�rk Telekom'un 175ci y�l� kutlamalar�na kat�lan Cumhurba�kan� Tayyip Erdo�an'�n sarfetti�i �u s�zler dikkat �ekti:


    "D�nya �u anda 5G'yi konu�uyor, biz 3G'deyiz. 4G ile zaman kaybetmemize gerek yok. �ki y�l i�erisinde T�rkiye de 5G'ye ge�meli. Aksi takdirde T�rkiye adeta 4G'li bir ��pl�k haline d�ner."


Evet Cumhurba�kan� hakl�; biz 4G i�in vakit kaybettik �imdiden tam 8 sene. Tabi 3G i�in de �yle. 3G bu �lkeye d�nyada ilk kurulan 3G networkten tam 9 sene sonra geldi. ADSL de �yle ge� geldi. Fiber de ve defalarca yazd���m�z gibi fiber geli�emiyor.

Ama 5G �u anda d�nyada yok. Hatta daha �tesi, hen�z herkes "�u olsun", "bu olsun" filan diyor ama 5G'nin ne olaca�� konusundaki �al��malar da yeni yeni ba�l�yor.

5G Avrupa �al��malar� yani "5G'den neler beklemeliyiz?" konulu 18 proje i�in Avrupa'da 5G-PPP �al��malar� hen�z 1 temmuz 2015'de ba�layacak. Bu grubun i�inde �lkemizden T�rk Telekom da bulunuyor. Ayn� �ekilde ABD'de ayn� konulu �al��malar yeni ba�lat�lm�� durumda.

Ama her 2 grubun da bize s�yledi�i, 5G'de ilk kurulumlar�n ancak 2020'de ba�lat�labilece�i �eklinde. Bu belki 1-2 y�l kadar �ne gelebilir ama o da g�n�m�zden en az 3-4 sene sonraya i�aret eder.

Bunun anlam� ise 10 cu ekonomi olmaya y�kselece�im derken 17cilikten, 19cu ekonomili�e d��en �lkemizin telekom alan�nda nal toplamaya devam etmesidir.

Ama Cumhurba�kan� 4G ihalesinin se�im sonras�na ertelenmesinden bahsediyor ise; bu iyi olabilir. �zellikle de, �lkemizin telekom sektr�nde geli�tirdi�i en y�ksek teknoloji olan 4G Baz �stasyonu yani "Ulak" ve yeni teknoloji (LTE-Advance) i�in daha iyi bir �ans olur.

5G Nedir?

5G i�in yukar�da dedi�imiz gibi hen�z konsensus sa�lanm�� durumda de�il. Daha �ok son zamanlarda duymu� olabilece�iniz "�eylerin �nterneti (IoT - Internet of Things)" m�mk�n hale gelecek. Yani buzdolab�n�z�n kendi kendine eksikleri sipari� etmesi, falan ya da filan cihaz�n i�indeki sens�r�n internete ba�lanm�� olup sizin tan�mlad���n�z bir �eyleri yap�yor olmas�. Ya da ba�ka bir �rnek vermek gerekirse, stadyumda ma� seyreden kalabal���n gol� ayn� anda cep telefonlar�n�n ekranlar�ndan ve yak�ndan izlemesi de olabilir (bu �u andaki bant geni�likleri ile m�mk�n de�il).

Ancak 4G'yi atlamal� m�y�z? Bu teknolojiler birbirinin �zerine konulan teknolojiler. 5G'nin 2020'lerde hayat ge�ece�i bir yana cevap bu nedenle ; hay�r. �imdi k�saca bakal�m bu G'ler neydi? (Generation=nesil'in ba�harfi G)


    1G = analog

    2G = digital, ses
    2.5G = veri eklendi (GPRS)
    2.75G = daha h�zl� veri (EDGE)

    3G = say�sal ve paketli veri aktarma (WCDMA, EvDO)
    3.5G daha h�zl� veri (HSPA) (T�rkiye'de kurulu olan)

    4G = LTE kablosuz (wireless) ve daha geni� bant veri aktar�m�
    LTE-A bu sene sonunda pazara ��kacak (Release 11)

    5G = hen�z tan�ml� de�il.. �ok daha geni� ve �ok daha fazla ki�iye ayn� anda ula�mak.


(Bu arada s�ylemeden ge�emeyece�im, bizim �stanbul Belediye Ba�kan� Kadir Topba� ise, b�rak�n 5G ya da 4G, �u andaki 3G i�in gerekli fiberlerin kaz�lmas�na bile izin vermiyor. 2014'de t�m verilen yasal kaz� izni kendi ifadelerine g�re 17 Km. Yine Belediye taraf�ndan GSM firmalar�ndan metroya baz istasyonu koymak i�in fahi� fiyat istedikleri i�in telefonla g�r��emiyoruz.)

4G'yi Atlamal� m�y�z?

Ge�en hafta cuma g�n� Savunma Sanayi M�ste�ar Yard�mc�s� Orhan ��e'nin �ok konu�ulan ��k���n� okumu�sunuzdur. �ge'nin k�zg�nl��� bu alanda arka plandaki bir �eki�meye i�aret ediyor.

M�ste�ar Yard�mc�s� ��e'yi �ileden ��kard���n� d���nd���m�z konu; �lkemizin bu konuda ilk defa bir teknoloji �retmi� olmas� ama 4G ihalesinin bu �r�n� beklemeden yap�lmas�.

Bu yerli teknoloji "ULAK" isimli bir "FemtoCell" ya da yeni ad�yla "K���k H�cre". Herkesin anlayaca�� dille s�ylersek bir "4G Baz �stasyonu".

Son 5-10 y�lda, ticaret, ihracat, sa�l�k, e�itim, g�venlik ile ilgili t�m konular mobil internetin �zerine ge�iyor. Ekonomimizin 10culu�a y�kselmesi yerine 17cilikten 19culu�a gerilemesinin nedenlerini ara�t�rd�n�z m�? Belki de bulaca��n�z ba�l�ca nedenlerden birisi budur yani "telekom altyap�s�n�n gecikmeli ve duraklamal�" yap�lmas�d�r. Aynen matbaa'daki gecikme gibi.

��nk�, 4G'nin her �eyden �nce "i� servisleri" i�in �nemli oldu�unun s�ylendi�ini g�receksiniz. Maliyeti d���k, dengeli ve h�zl� haberle�me ile video konferans gibi uygulamalar a��s�ndan �nemli. Bunlar� ba�ka bir kaynaktan g�steriyorum ��nk� arka planda bu �eki�me nedeniyle g�zleri kararm�� ve "4G gelse ne olacak ki" diyen uzmanlar� da �a�k�nl�kla dinliyorum.

"4G'yi atlamak ve 5G'yi beklemek" gibi c�mleler bu kadar kolay s�ylenmemeli, en az�ndan bize nelere mal oluyor ayr�nt�l� ve kar��la�t�rmal� bir rapor haz�rlamak laz�m ama en az�ndan g�venli�imizin bu kadar zay�f olmas�na ve tasarruf edebilece�imiz baz� �eyleri pahal� yapmam�za neden oldu�unu, dolay�s�yla uluslararas� rekabette de kaybettirece�ini rahatl�kla s�yleyebiliriz.

G�venlik konusunu �ok y�nl� anlatmak laz�m ama burada tek bir y�n�n� hat�rlatal�m; 11 eyl�l sonras� ABD'de itfaiye, sa�l�k birimleri, polis aras�nda haberle�me krizi ya�and�. ��nk� bant geni�li�i eksikti. 2012'de bu 8 milyar $ yat�r�mla ve FirstNet ad�yla bir network kuruldu. Bu sistemler ancak 4G gibi bir geni�lik �zerinde kurulabiliyor. Gezi sonras�nda polis ve devlete ait kurumlara ��phe ile bak�yoruz ama 1999 depremini de hat�rlatal�m. Sava�, afetler gibi durumlar a��s�ndan bu t�r bir networke ihtiya� var (Bkz : Firstnet.Gov).

Erdo�an'�n S�zlerinin Nedeni, Ekonomik S�k�nt� ve Fiber Alt Yap� Eksikli�i Olabilir mi?

Dedi�imiz gibi Erdo�an'�n s�zleri ��pheyle kar��land�. Bu s�zlerin nedeni de merak edildi.

�ddialardan birisi, operat�r ba��na 3-4 milyar $ ve toplamda ilk bir ka� senede 15-20 milyar $ yat�r�m gerektirmesinin ekonomiye s�k�nt� getirece�i iddias�. Tabi e�er yabanc� cihaz al�n�rsa.

Ama bize g�re, 4G konusundaki tart��man�n temelinde "Ulak" yani yerli teknoloji geli�tirilmi� olmas� var. Aselsan-Argela-Neta� i�birli�i ile 2013'den bu yana haz�rlanan "ULAK" i�in pazara ��kma tarihini kas�m 2015 olarak veriliyor. Bu baz istasyonunun prototipi'nin �retildi�i ve yaz aylar�nda operat�rlerde test �al��malar�na ba�lanaca�� bildiriliyor.

Arkas�ndan da Ulak'�n ba�lanaca�� network �zerinde de �al���ld���n� ��reniyoruz. Giderek 5G �al��malar�nda da yer al�naca�� ve bu konuda geri kal�nmayaca�� bilgisi var.

Bu da bug�nlerde 3-5, bir ka� y�l i�inde 15-20 ve giderek 30-50 milyar $'lar band�nda bir sat�� hacminden bahsedilmesi anlam�na geliyor. Kavgan�n nerede oldu�unu ve ne t�r bask�lar gelebilece�ini anlayabiliyor musunuz?

Bu konuda d�nyada hen�z 4 �retici var (birisi ULAK). Dolay�s�yla yabanc� �reticiler, ihalenin milli �r�n nedeniyle kendilerine kapat�laca��, Ulak ise, yabanc� �reticilerin bask�s� ile oyun d��� kalaca��n� d���n�yor (Orhan ��e bir �eylere i�aret ediyor. Dinlemek laz�m, bug�n hala Gartner bilmemkim �irketinin para alarak olu�turdu�u listedeki �reticiden alaca��m diyen kamu kurumlar� var, ve biz de "Gartner da nesi?", "Uzmanl��� kendinden menkul bir firman�n yetkisi nerden geliyor?", "Paral� liste de nesi?" diye �a�k�nl�k i�indeyiz).

ve... ihalenin 26 may�sa konulmas� ULAK yak�nlar�nda rahats�zl�k yaratt�. ARGE'ye �nem verdi�ini iddia eden bir h�k�met, as�l hacmi yaratacak olan yerli �r�n� kaale almadan se�im kaygusu ile hareket etmi� gibi g�z�k�yor.

Bu as�l hacim derken, sadece bug�n�n 3-4 milyar $'�n� de�il, yar�n�n 25-30 milyar $'�n� da de�il ama d�� �lkelere satabilme olana��n� da d���nmek laz�m. Ama kendi �lkesinde satamayan bir �r�n�n bir ba�ka �lkede satma olas�l��� sizce nedir?

Yoksa Telekom Sekt�r�n� Engellemek mi?

D�n ak�am, ihaleye 1 ay kala Tayyip Erdo�an'�n s�zleri "4G'yi bo�verin, 5G var" mealindeki s�zlerine ba�ka bir anlama da �ekildi; "dinlemelerden b�km�� Erdo�an'�n telekom sekt�r�n� engelleyerek mi kurtulmay� hedefliyor?" diye soranlar var.

Ba�ka bir problem ise altyap�n�n haz�r olmamas�. "Altyap� neden engelleniyor?" derseniz.. Yeni de�il. Son 5 y�ld�r �stanbul �zeline bakal�m, Fiber kaz� izinleri durduruluyor. Sadece T�rk Telekom fiber kaz� yapabiliyor (o da rekabet olmad��� i�in d���k).

Bu y�l ba��nda BTK'n�n yay�nlad��� 2 y�netmelik ise "lisans iptali" i�in zemin haz�rlad�.

Bu da olay�n ba�ka bir y�n�. Erdo�an y�netiminde AKP'nin telekom sekt�r�n� tekrardan "tekel" hale d�n��t�rd��� bir s�r de�il. T�rk Telekom'a bak�n ; bug�n ADSL'in % 90'� ve sabit telefonlar�n yine % 95'i filan onlarda. Yani BTK g�revini yapmad� ya da yapt�r�lmad�. Sekt�r serbestle�emedi.

G�venlik Milli Network ile Sa�lan�r

Ancak bunun bize kaybettirdiklerini yar�n �ocuklar�m�z / torunlar�m�z ya�ayacak. Aynen Matbaa'n�n kaybettirdiklerini bizim ya�ad���m�z gibi.

Di�er yandan bug�n FuatAvni diye bir fenomen varsa, bunun bir nedeni network�m�zdeki a��kl�klar olabilir. �rne�in Cisco firmas�n�n �r�nlerine ihra� edilmeden �nce b�cek konuldu�unu Snowden belgeleri foto�raflar� ile ortaya koymu�tu.

Bunu s�yledi�imizde, bize g�lenler var; "Siber g�venlik hi�bir zaman m�mk�n de�il. Bug�ne kadar al�nm�� cihazlar�n hepsini nas�l de�i�tireceksin." diyorlar. Biz de "hepsi de�il ama bu i�e bir yerden ba�lamak laz�m" diyoruz. Do�rusu, Telekom sekt�r� tekele al�nmakla de�il, yerli network cihazlar� yaratarak g�venlik daha iyi bir yere gelebilir.

4G �halesini Ne Zaman Yapmal�? - ULAK'�n �ans� Nedir

Orhan ��e'ye hak verdi�im bir nokta "Devrim Arabas�" benzetmesi. Filmine gidenleriniz varsa g�receksiniz, yabanc� (filmde Amerikal�) ki�ilerin ziyaret etti�i M�ste�ar, do�rudan ya da dolayl� olarak �e�it �e�it yorumlarda bulunuyor; mesela "sat�n almak, �retmekten daha ucuz" ya da "bunu �retirsek, Amerika bize gerekli olan s�ttozunu satmayacakm��" ..m��m��m��..

Benzer duyumlar bug�n de mevcut. �zellikle �ok uluslu firmalar�n sat�� temsilcilerinin ge�en y�l icra edilen TBD kurultay�ndaki ifadesini ��yle verelim; "Ben de T�rk�m, yerli �retim olsun isterim.. Ammmaaaa".

Bunu ba�ka konularda da �ok duymu�ssunuzdur bahse var�m. K�sa vadeli menfaatler i�in, �lkemizin bug�n geldi�i durum bu. Bu �lke hepimizin. Y�llard�r ihalelere yerli �r�nleri ya da yerli yaz�l�mlar� d��latt�ran ifade bu; "ka� y�ll�k firma, yani onun teknolojisi bir tutulur mu?". Ama ben ba�ka bir ifadeyi de hat�rlatay�m; "el elden �st�nd�r". Bug�n�n en �nemli firmalar�n�n ya�� zaten 5-10 en fazla 15.

Yani ba�lamak laz�m. Bir yerlerden.

Orhan �ge'nin ba�ka bir ifadesi "dinlemeler". Tamam siber g�venlik zor (adam hatt�n bir yerine �engel at�p dinliyor) ama yine de elimizden geldi�ince milli yapman�n s�ras� gelmedi mi?

4G halesi yap�lmal�. Bu teknolojiler, "atlayarak daha yenisi alal�m" yerine "tecr�bemizi artt�ral�m" teknolojileri. ��nk� elimizin alt�nda yerli bir �r�n oluyor. Aselsan-Argela-Neta� i�ortakl���yla 2013'de ba�lat�lan ULAK projesi, �nemli bir proje. Hatta bug�nk� halinden yani "proje" olmaktan ��kar�l�p, art�k "�irket" ve "marka" haline getirilmesi gereken bir �r�n.


F�sun S.NEB�L - turk-internet.com